Saunagaan: gids over gezondheid, welzijn en saunacultuur

Saunagaan kan een moment zijn voor warmte, rust en samenzijn. Bij onze klanten komt steeds terug hoe fijn ze het vinden om de telefoon weg te leggen en tijd samen of voor zichzelf te hebben. Hier bespreken we saunagaan als gewoonte, wat onderzoek zegt over gezondheid en hoe tradities het moment een eigen vorm kunnen geven.

Inhoud

• Een moment om naar terug te keren
• Wat onderzoek zegt over saunagaan
• Vind een gewoonte die bij je past
• Saunacultuur en löyly
• Warmte met zorg
• De rol van de saunatent

Een moment om naar terug te keren

Als we met klanten praten over waarom ze saunagaan, gaan de antwoorden zelden in de eerste plaats over cijfers uit een onderzoek. Ze hebben het over de telefoon wegleggen, over helemaal aanwezig zijn tijdens de sessie, en over met wie ze het moment delen. Sommigen gaan alleen, om even op adem te komen van het dagelijks leven. Anderen delen het moment met familie of vrienden.

In onze gesprekken met klanten komen vooral de mentale pauze en het sociale samenzijn terug als redenen om te blijven saunagaan. Er is ook interesse in onderzoek, maar de verhalen over het dagelijks leven gaan vaak over hoe het moment zelf voelt.

Wat laat ons klantonderzoek zien?

In ons Zweedstalige klantonderzoek, met antwoorden van 27 april tot 11 september 2026, werd een sociale beleving met vrienden of familie genoemd in 49 van de 163 antwoorden op de vraag waarom men een saunatent had gekocht. Gezondheid en welzijn werden in 70 antwoorden genoemd. Er konden meerdere opties gekozen worden. Dat zegt iets over wat de respondenten zochten met hun aankoop, maar niet welke gezondheidseffecten ze werkelijk hebben ervaren.

Op de vraag hoe vaak men gaat, was één keer per week het meest gegeven antwoord: 40 van de 162 antwoorden. Anderen beschreven dat hun saunagebruik meebeweegt met de seizoenen of met hun verblijf in het vakantiehuis. Dat geeft een beeld van hoe de gewoonte eruit kan zien bij de respondenten, eerder dan een schema om te volgen.

Wat onderzoek zegt over saunagaan

Hier is het goed om drie soorten bronnen te onderscheiden: hoe mensen beschrijven dat ze zich voelen, verbanden die onderzoekers over langere tijd in een bevolking hebben gezien, en gecontroleerde experimenten die een effect direct testen.

Een Zweeds vragenlijstonderzoek binnen het MONICA-project, met 1 180 deelnemers van wie er 971 vragen over hun saunagewoonten beantwoordden, liet zien dat wie minstens één keer per maand naar de sauna ging, aangaf zich beter te voelen, tevredener te zijn over de slaap en meer energie te hebben dan wie niet ging, volgens de beschrijving van het onderzoek door de Universiteit van Uppsala. De groepen verschilden ook op andere punten: de saunagangers waren gemiddeld jonger, rookten minder en bewogen meer. Het onderzoek laat dus een verschil zien tussen groepen met verschillende leefgewoonten, geen bewezen effect van het saunagaan zelf.

In een vragenlijstonderzoek dat in 2026 is gepubliceerd noemden regelmatige saunagangers mentaal herstel en sociaal samenzijn als belangrijke motieven. Het onderzoek helpt ons te begrijpen waarom mensen naar de sauna gaan. Het kijkt naar hun eigen ervaringen en laat niet zien dat saunagaan ziektes behandelt.

Een Fins langlopend onderzoek volgde 2 315 mannen van middelbare leeftijd, met een mediane follow-up van ruim 20 jaar. Mannen die vaker naar de sauna gingen, hadden in deze specifieke groep een lagere waargenomen sterfte, volgens het onderzoek gepubliceerd in JAMA Internal Medicine. Het onderzoek is observationeel, omvat alleen mannen die gewend waren aan de traditionele Finse sauna, en de onderzoekers wijzen er zelf op dat het geen oorzakelijk verband kan bewijzen of andere verklaringen kan uitsluiten. Het zegt niets over saunatenten specifiek en onderbouwt geen vast aantal sessies per week.

Een overzicht van 20 gerandomiseerde onderzoeken keek naar verschillende vormen van passieve warmte, waaronder sauna en warmwaterbaden. De experimenten duurden 2–15 weken. Voor de meeste onderzochte waarden, waaronder bloedvetten en bloedsuiker, werd over het geheel geen statistisch significant verschil gevonden. Voor de systolische bloeddruk werd een daling gezien in aparte analyses van verwarming van het hele lichaam en van deelnemers met hart- en vaatziekten of een verhoogd risico daarop. De resultaten zijn een reden om warmtebehandeling verder te onderzoeken, maar stellen geen behandeleffect van saunatenten vast.

De onderzoeken kijken naar verschillende vragen en groepen. Ze geven geen gezamenlijk recept voor hoe vaak of hoe lang jij naar de sauna zou moeten, en de resultaten zijn niet zomaar over te zetten naar saunatenten.

Vind een gewoonte die bij je past

Deze resultaten geven dus geen vast aantal saunasessies om naar te streven. We zien dat de gewoonte per huishouden verschilt: sommigen gaan meerdere keren per week, anderen zien het als een seizoensgewoonte of een vast onderdeel van het weekend. Laat je eigen comfort, je agenda en de wensen van je gezelschap het tempo bepalen, in plaats van een getal uit een enquête.

Deel je de saunatent met anderen, dan hoort rekening houden met elkaar bij de gewoonte: vraag of temperatuur en tempo voor iedereen goed zijn, en geef ruimte aan wie even naar buiten wil of eerder wil stoppen.

Wil je van de sauna een vast moment maken, begin dan met nadenken over waar je ruimte voor wilt maken. Wil je in stilte zitten, met iemand praten of samen de week afsluiten? Spreek dat af met degenen met wie je gaat. Geef ook de pauze erna de ruimte, zodat het hele moment past zonder haast.

Saunacultuur en löyly

De saunacultuur in Finland werd in 2020 opgenomen op de representatieve lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid van Unesco, volgens Unesco's eigen beschrijving. In de beschrijving wordt löyly uitgelicht – de stoom die ontstaat als water op hete stenen wordt gegoten – samen met hoe de traditie van generatie op generatie wordt doorgegeven: in de familie en via saunaclubs.

Lees meer over wat löyly betekent en hoe de stoom ontstaat. We leggen ook uit wat Aufguss is.

Een traditie die wordt doorgegeven

In Finland hoort saunagaan zowel bij het dagelijks leven als bij feestdagen. Het erfgoed omvat ook hoe de sauna wordt opgewarmd, de gebruiken rond de sessie en de verhalen die erbij horen. Het is kennis die tussen generaties wordt doorgegeven, in families en verenigingen, volgens het Finse ministerie van Onderwijs en Cultuur. Een saunatraditie bestaat daarom uit meer dan de ruimte: ze zit ook in wat mensen samen doen en elkaar leren.

Verschillende manieren om de sauna te delen

Unesco beschrijft saunacultuur zowel thuis als op openbare plekken, met verschillende soorten sauna's en manieren van saunagaan. Ook binnen de Finse traditie is er dus variatie. Bezoek je een gedeelde sauna, dan is een eenvoudige manier om rekening te houden met anderen vragen welke gewoonten er gelden. Overleg voordat je water op de stenen giet, en respecteer zowel wie wil praten als wie stilte zoekt.

Tradities en rituelen rond saunagaan verschillen per familie en per plek, ook binnen Scandinavië. Het gevoel van reiniging dat veel mensen beschrijven in de saunatraditie is een beleving en een manier om het moment te begrijpen, geen medische ontgifting.

Warmte met zorg

Een saunasessie moet goed voelen, niet geforceerd. Ga naar buiten als je je ongemakkelijk, duizelig of misselijk voelt. Ga niet naar de sauna als je ziek bent of alcohol hebt gedronken, en overleg vooraf met je arts als je een hart- en vaatziekte of ongecontroleerde bloeddruk hebt, volgens de patiënteninformatie van Harvard Health Publishing. Pas je medicatie nooit op eigen houtje aan, maar overleg eerst met degene die ze heeft voorgeschreven.

Laat je lichaam na de sessie rustig afkoelen en drink daarna water. Je hoeft geen ijsbad te nemen om van een saunamoment te genieten. De pauze erna mag ook gewoon een pauze zijn.

De rol van de saunatent

Bij bast spreken we klanten die thuis of bij hun vakantiehuis hun eigen saunamoment willen. Voor hen kan een saunatent een manier zijn om ruimte te maken voor die gewoonte zonder eerst een vaste sauna te bouwen. Vragen over keuze, plaatsing en veilig gebruik moeten nog steeds worden opgelost voor de plek en de uitrusting die je kiest.

Het onderzoek dat we hebben besproken, geeft geen bijzondere gezondheidsbeloften voor saunatenten. Wel kun je zelf bepalen wat je waardeert aan het moment: de warmte, de tijd voor jezelf of het gezelschap. Dat is een goed vertrekpunt om je eigen manier van saunagaan te vinden.