Löyly: wat het woord betekent en wat stoom aangenaam maakt

Löyly is het Finse woord voor de hete, vochtige stoom die je voelt als water op hete saunastenen valt. Het water sist op de steen en even later voelt de warmte intenser waar je zit.

Voor goede löyly heb je echt hete stenen nodig. De luchttemperatuur alleen zegt niet hoeveel stoom de kachel kan geven. Dat is een van de ervaringen die bepaald hebben hoe we de Malm-kachel hebben gebouwd.

De steen geeft warmte af aan het water

Als het water verdampt, onttrekt het warmte aan de steen. Na een paar opgietingen moet de steen soms eerst weer opwarmen voordat hij dezelfde stoom geeft.

Een grote hoeveelheid door en door verwarmde steen heeft meer warmte opgeslagen voor de volgende opgietingen. Daarom heeft Malm een stenenkorf rondom de hele kachel, in plaats van alleen stenen bovenop. De stenen nemen warmte op uit de vuurhaard en temperen tegelijk de directe stralingswarmte van het staal.

Tijdens onze eigen sessies merken we dat de grote steenmassa betere löyly geeft. We kunnen tijdens langere sessies blijven opgieten en hoeven niet de hele tijd even fel te stoken als de stenen eenmaal heet zijn. Dat was een belangrijke reden om voor deze constructie te kiezen.

Hoe je de stenen in de korf verdeelt, lees je in het artikel over saunastenen.

Wat een gebruiker merkte met 60 kg steen

Een gebruiker die Malm met 60 kg steen uitprobeerde, beschreef een aangename stoom die langer aanhield. Tegelijk werd een opgieting bij hoge temperatuur zo intens dat hij een bankniveau lager ging zitten.

Die twee ervaringen horen bij elkaar. Veel verwarmde steen betekent dat er warmte is voor de stoom, maar je hoeft die niet te gebruiken om elke opgieting krachtiger te maken. Je kunt ook telkens een beetje gieten en warmte overhouden voor meer rondes.

Je zithoogte helpt je om de beleving aan te passen. Wie bovenaan zit, wil misschien minder water dan wie lager zit. Vraag het je gezelschap voor de volgende opgieting.

Zo krijg je gelijkmatigere stoom tijdens je sessie

Laat de stenen goed heet worden voordat je begint met opgieten. Dat de lucht in de tent warm aanvoelt, betekent nog niet dat de hele steenmassa is opgewarmd.

Begin met een kleine hoeveelheid water en wacht tot je voelt wat de stoom met de warmte doet. Giet daarna meer op als jullie het warmer willen. Met een sauna-emmer en opgieter neem je makkelijk telkens een beetje.

Zijn de stenen afgekoeld, geef ze dan de tijd om weer heet te worden. Water op koele steen blijven gieten geeft je de stoom die je mist niet terug. Leun niet over de stenen als je opgiet.

Zoet water, ook als je aan zee saunaat

Gebruik zoet water met een laag mineraalgehalte. Zout in zeewater en brak water kan het staal aantasten en de kachel beschadigen, dus neem water voor de stenen mee als je sauna op het strand staat.

Löyly hoort ook bij het gezelschap

Het woord gaat over de stoom, maar in de sauna wordt löyly ook iets wat jullie samen doen. De een giet op, de ander wil lager gaan zitten en weer een ander neemt even pauze. Dezelfde opgieting kan voor de een precies goed zijn en voor de ander te veel.

Je hoeft dus niet de hele sessie dezelfde temperatuur aan te houden of evenveel water op te gieten. Laat de stoom zakken en geef elkaar de tijd om te voelen hoe het gaat. Soms neemt een begeleider de opgietingen voor zijn rekening, zoals bij een begeleide Aufguss. Meer over de gedeelde saunatraditie lees je in onze gids over saunagaan en saunacultuur.

Josef Segerlund, product en materiaal bij bast.