Temperatura w saunie: jak bardzo się nagrzewa i jak odczuwa się ciepło

Zwykle zakładamy, że nagrzanie namiotu saunowego do około 80°C trwa około 25 minut. To nasz praktyczny punkt odniesienia po czterech latach z namiotami saunowymi. Na czas wpływają pogoda, drewno i sposób palenia. W normalnych warunkach nasze namioty saunowe mogą osiągnąć do 100°C.

To, jak gorąco lubisz, to inna kwestia. Wysokość, na której siedzisz, polewanie kamieni i ciepło od pieca wpływają na odczucia, nawet gdy termometr pokazuje tę samą temperaturę.

Nasz test przy -36°C

Zimą 2023 roku rozstawiliśmy namiot saunowy przy domu w Luleå, gdy na zewnątrz było -36°C. Odśnieżyliśmy taras i montowaliśmy wszystko w zimowych rękawicach. Nie wiedzieliśmy wtedy jeszcze, jak namiot sprawdzi się w takim mrozie.

Po rozpaleniu wchodziliśmy do środka i odczytywaliśmy temperaturę:

Po mniej więcej pół godzinie nagrzały się też kamienie i zaczęliśmy saunować. Potem korzystaliśmy z sauny przez dwie godziny.

Był to pojedynczy test zimowy. Nasz zwykły punkt odniesienia – około 25 minut – wynika z bieżącego użytkowania, a powyższe odczyty pokazują, jak przebiegał ten konkretny seans w silnym mrozie.

Wysokość siedzenia i para zmieniają odczuwane ciepło

Wyżej jest zwykle cieplej. Klienci, którzy przeszli z ławek jednopoziomowych na dwupoziomowe, opowiadają, jak dużą różnicę robi siedzenie wyżej. Mają ten sam namiot i piec, ale siedzą w innej strefie ciepła.

Gdy polewasz kamienie wodą, ciepło staje się też bardziej intensywne. Dlatego po polaniu możesz chcieć przesiąść się niżej, nawet jeśli chwilę wcześniej wygodnie siedziało Ci się wyżej.

Piec oddaje też ciepło przez promieniowanie. W piecu Malm otoczyliśmy całe palenisko kamieniami, aby złagodzić bezpośrednie promieniowanie i zmagazynować więcej ciepła na parę. Wszystkie trzy czynniki wpływają na odczucia z seansu: gdzie siedzisz, ile wody polewasz i jak zbudowany jest piec.

Porównując, mierz w tym samym miejscu

Umieść termometr mniej więcej na wysokości głowy przy miejscu do siedzenia, z dala od bezpośredniego ciepła nad piecem. Porównuj odczyty z tego samego miejsca.

W jednym ze zgłoszeń do działu obsługi klient napisał, że sauna była gorąca jak zwykle, choć termometr pokazywał 35°C. Podejrzewaliśmy wtedy usterkę termometru. Nie był to zmierzony dowód na temperaturę w namiocie, ale powód, by sprawdzić termometr, zanim zmieni się sposób palenia.

Jeśli odczyt wydaje się nieprawdopodobny, sprawdź umiejscowienie termometru i porównaj go z innym termometrem. Nie dokładaj drewna tylko po to, by gonić liczbę, która może być błędna.

Około 10 l drewna brzozowego na godzinę

Zwykle zakładamy około 10 l drewna brzozowego na godzinę saunowania. Zużycie zależy od pogody, stanu drewna i tego, jak gorąco lubisz.

Ogień trzeba podtrzymywać w trakcie seansu, bo namiot nie magazynuje ciepła tak jak ściany tradycyjnej sauny. Gorące kamienie pomagają natomiast utrzymać ciepło między kolejnymi dokładaniami drewna.

To jeden z powodów dużej masy kamieni w piecu Malm. Gdy kamienie są już nagrzane, możemy prowadzić dłuższe seanse z dużą ilością pary bez ciągłego intensywnego palenia.

Czy musi być 100°C?

Nie. To, że nasze namioty saunowe w normalnych warunkach mogą osiągnąć do 100°C, nie znaczy, że musisz do tego dążyć. Zacznij od niższej temperatury i obserwuj, jak się czujesz, zwłaszcza gdy chcesz też polewać kamienie.

Jeśli saunujecie w kilka osób, uzgodnijcie polewanie kamieni. Usiądź niżej albo wyjdź na chwilę, jeśli ciepło stanie się zbyt intensywne. Jeśli w namiocie zrobiło się za gorąco, przestań dokładać drewna i pozwól, by temperatura spadła – pod nadzorem. Utrzymuj wentylację otwartą i drożną.

Gdy namiot nagrzewa się dłużej

Wilgotne drewno, mróz i wiatr mogą spowolnić nagrzewanie. Sadza w kominie również może pogorszyć działanie pieca. Mieliśmy przypadek klienta, u którego wyczyszczenie komina przywróciło ciepło w saunie, która wcześniej działała dobrze.

Sprawdź drewno i otwory wentylacyjne. Zanim wyczyścisz komin, pozwól sprzętowi całkowicie ostygnąć. Zależność między dopływem powietrza do ognia a drogą spalin na zewnątrz wyjaśniamy w artykule o wentylacji w namiocie saunowym.

Josef Segerlund, produkt i materiały w bast.